soms opinionist, soms journalist, soms interviewer
GroenLinks heeft zich de afgelopen jaren flink ontwikkeld; men is niet meer ‘links’, maar ‘progressief’, een partij van de toekomst. Dit is een goede ontwikkeling, want links is tegenwoordig een scheldwoord. Tegelijkertijd blijft de partij zich echter indelen bij ‘Kamp Links’. Om een grote partij te worden, moet men hiermee stoppen. Het predicaat ‘links’ moet achter zich laten worden, en de partij moet dit woord ook uit haar naam schrappen.
Een paar weken terug volgde ik een college van Prof. Lance Bennett, een politicoloog die werkt aan de Universiteit van Washington. Hij vertelde over ‘links’, die haar boodschap niet meer goed over weet te brengen op haar traditionele doelgroep (de ‘gewone man’), en deze massaal over zag lopen naar andere partijen. Wie de politiek volgt weet dat dit klopt. De leden- en stemaantallen van de Sociaaldemocratische partijen in Europa nemen steeds verder af. In Nederland zijn we inmiddels zo ver dat het woord ‘links’ zelfs een scheldwoord is geworden. Alles dat misgaat wordt in de schoenen van ‘links’ wordt geschoven. Of het nu de financiële crisis of een overval is met een Marokkaanse dader; alles komt door de ‘linkse kerk’, de ‘linkse media’, of de ‘linkse grachtengordelelite’.
Na afloop van het college vroeg ik Bennett waarom de groene partijen het in Europa dan wel zo goed doen, ondanks dat zij met ‘links’ geassocieerd werden. Ik noemde hierbij Die Grünen uit Duitsland. Bennett antwoordde dat de kracht van de groenen was dat ze juist niet links of rechts zijn. Groene partijen, zo stelde Bennett, proberen primair hun eigen groene idealen te verwezenlijken, en kunnen daarvoor met iedereen samenwerken, links én rechts. Die Grünen zijn hiervan een belangrijk voorbeeld.
Die Grünen doen het inderdaad goed. Bij de statenverkiezingen van afgelopen maart was de partij de grote winnaar, en uit een recente peiling bleek dat de partij op een paar procent na de populairste van Duitsland is. De koers van de afgelopen jaren is eigenlijk hoe Bennett beschrijft: men presenteert zich als groen en progressief. ‘Links’ is er niet bij; men is bereid met iedereen te praten.
Hoe ligt dat in Nederland? De groene politiek hier, sinds 1991 uitgedragen door GroenLinks, is in landelijke verkiezingen nooit verder gekomen dan 7,3% van de stemmen (in 1998). Van percentages als 24,2% dat Die Grünen recentelijk scoorde in deelstaat Baden-Württenberg kan de partij alleen maar dromen. Redenen waarom dit zo is, zijn makkelijk te bedenken: het kan komen door moordende concurrentie in het Nederlandse politieke landschap (bijna elke partij noemt het milieu als standpunt) of doordat het milieu in Nederland minder leeft dan in Duitsland (daar zijn twijfels bij te plaatsen, omdat bedrijven ook hier bakken geld verdienen aan milieuvriendelijke producten). Echter, deze redenen liggen allemaal buiten de partij, en zijn dus automatisch zaken waaraan we weinig kunnen veranderen. Zijn er echter dingen te bedenken die GroenLinks zelf kan doen, om Die Grünen in percentages achterna te gaan?
Mijn antwoord is: ja, die dingen zijn er. Er is een imagoverandering nodig. Voor een gedeelte is deze al bezig: Femke Halsema zag weinig heil meer in oud-linkse benaderingen van zaken, en navigeerde de partij van een groene SP naar een groen D66. De overheid was niet meer de oplossing van alle problemen, waar men in het socialisme vanuit gaat, maar de focus kwam op het individu te liggen. Het socialisme werd een inspiratiebron in plaats van een dogma, GroenLinks een ‘linksige’ partij, in plaats van een ‘linkse’. Deze koerswijziging heeft van GroenLinks echter nog geen grote partij gemaakt; terwijl Die Grünen in de peilingen op twee staan, moet GroenLinks maarliefst zes partijen voorlaten.
Wat moet er dan nog gebeuren? Ik denk dat GroenLinks moet beseffen dat haar imagoverandering momenteel nog maar halverwege is. Men presenteert zich nu dan al wel als ‘progressief’, een frisse partij voor de toekomst, niet per se meer als ‘links’. Echter, dit is nog lang niet voltooid. Wat GroenLinks moet doen is verdere stappen zetten om het predicaat ‘links’ volledig achter te laten. Men moet niet proberen gemeenschappelijke punten te formuleren als PvdA en SP, of prominent aanwezig zijn op een bijeenkomst over armoede met de laatstgenoemde. Alhoewel deze zaken allemaal goed bedoeld zijn, blijft de kiezer de partij in ‘Kamp Links’ indelen, en behoort ze tot dat onfrisse hoekje, de boosdoeners. Men moet zich gaan presenteren als partij voor iedereen met een groen en progressief hart, niet alleen de mensen die per ongeluk ook nog ‘links’ zijn. Jan Modaal moet GroenLinks óók als optie gaan zien.
Een belangrijke symbolische stap die gezet moet worden, is dat GroenLinks het ‘Links’ uit haar naam schrapt. Het zal gevoelig liggen bij de achterban, vooral bij degenen met een CPN- of PSP-achtergrond, maar een partij die niet ‘links’ is, moet ook niet ‘links’ heten. Bij een groen, progressief en fris imago, hoort ook een dergelijke naam.
Dat de partij hiermee, samen met de andere stappen weg van ‘links’, leden en kiezers zal verliezen, staat buiten kijf, maar ik geloof dat er tegelijkertijd waarschijnlijk veel meer leden en kiezers bij zullen komen. Ik ben in ieder geval bereid dit risico te nemen.
Op naar de toekomst, zou ik zeggen.
Dit stuk is ook verschenen op Joop.nl: http://www.joop.nl/opinies/detail/artikel/schrap_links_behoud_groen/
The idea of dumping “links” from the name of GL, not new at all, has here no new arguments. What it does have is serious delusions and logical shortcomings. If you think that the German Greens are perceived as non-left, you have still a long way to go to understand German politics. None of the success of the German Greens is due to them being non-left. On the contrary, their success is -up to a great deal- to be explained by the coherency of their message, stable since their foundation as party. I guess that you can understand that leaving behind -whatever might be- the left agenda of GL by dropping the name, can hardly be perceived by the dutch public as a coherent move.
I do recognize that it does sounds exciting to change our own party, leaving behind old ideas and going on fighting for renewal. All of it very nice sounding, and who knows, maybe even ideologically worth. But that being a sound political strategy… Just look at our own data: along the whole process of making the party left-liberal we did not win a single seat. Now that we are finally stable, that we are finally growing in votes… you want to get us into another big change? believing that it would win elections? please.
Thanks for your reaction, Inti! At first: I’m not a specialist on German politics. The only thing I see, is a green party with elections results who are almost 4(!) times higher than the Dutch green party. I know there are more reasons for that then just one, but there are not much reasons GroenLinks can do much about. I’m focussing on the point where we can: changing the party from old-left to a new fresh progressive left-like idea. With Femke Halsema we already started out this change in the party programs, but I think we still have to do this is the way we present ourselves. The voters think of GroenLinks as a party in the old left bloc, and therefore doesn’t vote on it.
Changing the name is only a symbolic step to finalize this change in program and presentation.
Hoewel links en rechts “vage” begrippen zijn, zeker met de intrede van de eerder lastig te categoriseren “extreem rechtse?” nationalistische socialistische PVV in ons bestel, is links beleid (zorg voor omgeving, vrijheid, emancipatie, toekomst, hoe wordt men van een dubbeltje een kwartje, etc.) ook in deze tijd hard nodig.
Het predikaat “links” is inderdaad niet erg populair. Niet in de laatste plaats door effectieve anti-campagnes van “rechts” en haar krant van wakker (kuch kuch) Nederland. Er kleeft een negatief imago aan “links” van pappen en nathouden en dogmatisch links beleid. Dit past volgens mij niet bij GroenLinks, en daarom ben ik het in grote lijnen met je betoog eens.
Waar je schrijft over “linksige” partij in plaats van “linkse” ben ik het met je eens. Sta mij toe het anders te formuleren om te benadrukken waarom dat volgens mij nodig is.
Van een “linkse” partij wordt in de regel verwacht dat ze de kant van de normale man kiest tegenover de elite, de adel of het kapitaal. In moderne tijden voornamelijk het laatste: investeringen in het gewone volk worden door rechts liever bezuinigd voor een belastingverlaging voor hogere inkomens. In veel gevallen is dat ook een waardig doel: vanuit de overheid investeren in zaken als goed onderwijs en goede gezondheidszorg voor iedereen ongeacht inkomen of cultuur.
Maar een politieke partij moet naar mijn opkomen voor idealen, en niet voor bepaalde groepen burgers tegenover andere groepen. GroenLinks behoort volgens mij idealen na te streven als een vrij en duurzaam land na met een gezonde, krachtige economie (die zich niet over de ruggen van kwetsbare zaken verrijkt), gelijke kansen voor arm en rijk, man en vrouw, Christen en Hindoe en een sociaal vangnet voor primaire levensbehoeften waar het echt nodig is.
Het zijn dit soort idealen die de partij koers moeten geven, niet de bevolkingsgroep die er beter van moet worden. Om deze schijn van cliëntelisme weg te nemen (zie ook http://jbos.eu/wp/?p=758 ) zou ik ook zijn voor een partijnaam zonder “links” erin. Inhoudelijk hoeft er volgens mij weinig veel te veranderen. Qua profilering denk ik dat het een stuk beter en effectiever kan. Het woord links, met haar veronderstelde socialistische dogma’s, zit die profilering volgens mij ook in de weg.
Willem, boeiende stelling. Ik zie ook dat je in debat gaat met Simon Otjes bij Joop en dat je op de radio was. Lekker bezig! Een boeiend gespreksonderwerp wat mij betreft voor op dat o-zo begeerde terras-in-de-zon op 23 juni. Zie je dan!