soms opinionist, soms journalist, soms interviewer
Op 23 mei stemmen alle gekozen leden van de Provinciale Staten voor de Eerste Kamer. De Partij voor de Dieren heeft genoeg provinciale zetels gehaald voor een zetel in de Eerste Kamer, maar houdt nog stemmen over. Deze reststemmen kan zij schenken aan een andere partij. Omdat één zetel het verschil kan maken tussen het wel of niet behalen van een meerderheid voor de samenwerking tussen kabinet-Rutte en de SGP, kan dit cruciaal zijn. Aan welke partij zal de partij haar reststemmen gunnen?
GroenLinks lijkt de meest voor de hand liggende keuze. Net als de Partij voor de Dieren heeft deze partij duurzaamheid hoog op haar agenda staan en worden de partijen vaak gezien als ‘zusterpartijen’. Tijdens de recente campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen viel dit ook op door de gezamenlijke strijd die de partijen voerde tegen megastallen, wat in sommige provincies een van de belangrijkere verkiezingsthema’s was. Daarnaast hadden de partijen bij de vorige Eerste Kamerverkiezingen, in 2007, een lijstverbinding, om te profiteren van elkaars reststemmen.
Desalniettemin was vanochtend te lezen dat de Statenleden van de Partij voor de Dieren op 23 mei sowieso niet op GroenLinks zullen gaan stemmen. Niko Koffeman, het enige Eerste Kamerlid dat de PvdD op dit moment heeft, zei dit vanochtend in de Volkskrant (1). “Daar doen ze hun best om ons overbodig te verklaren”, sprak de senator over haar (voormalige) zusterpartij. Als opties noemt Koffeman D66 of de SP.
Het feit dat de Partij voor de Dieren de SP verkiest boven GroenLinks, is te begrijpen. De SP hangt tussen 7 en 8 zetels in, en een stem van de PvdD kan de achtste zetel van de SP veilig stellen, terwijl GroenLinks meer stemmen dan nodig heeft voor een extra zetel. De reden om GroenLinks uit te sluiten, het feit dat deze partij haar best zou doen de PvdD overbodig te maken, vind ik echter zeer opmerkelijk.
In mei 2010 was ik aanwezig bij een lezing van Marianne Thieme, de grote dame achter de Partij voor de Dieren. Hoewel deze lezing zeer interessant was, zal ik er verder niet over uitweiden, maar wil ik inzoomen op een vraag die gesteld werd. Het was een paar weken voor de Tweede Kamerverkiezingen en een aanwezige vroeg zich af hoeveel zetels Thieme zou willen behalen in die verkiezing. Het antwoord luidde dat de Partij voor de Dieren vier zetels een ideaal aantal zou vinden. Men hoefde er niet meer, omdat men geen machtspartij was, maar een ‘getuigenispartij’. Ze stelde zichzelf niet ten doel om in de regering te komen, maar om haar belangrijkste issues (dierenwelzijn en duurzaamheid) op de politieke agenda te krijgen, en andere partijen te inspireren om zich hier ook mee bezig te houden.
De uitspraak van dhr. Koffeman is in het licht van dit getuigenis van zijn partijgenoot mevrouw Thieme erg opmerkelijk. De PvdD stelt zichzelf ten doel andere partijen te inspireren over haar issues na te denken, maar besluit vervolgens een partij die dit ook daadwerkelijk doet uit te sluiten als mogelijke partner, omdat ze hun best doen om “ons overbodig te verklaren”.
Overbodig zijn, is dit niet juist het ultieme doel van de Partij voor de Dieren? Als men haar doel heeft bereikt? Dierenwelzijn en duurzaamheid hoog op de agenda’s en in verkiezingsprogramma’s? Blijkbaar niet: de partij die het hardst haar best doet om dit te bereiken, maakt geen kans op de reststemmen. Zou de partij zichzelf nog steeds een ‘getuigenispartij’ noemen, of zouden de mooie zetels in de Eerste- en Tweede Kamer zelfs deze partij salonfähig hebben gemaakt?
Dat is het gevaar van een one-issue partij zijn: Als je je doel hebt bereikt of een andere partij jouw doel (beter) vertegenwoordigt ben je zelf overbodig, maar dan blijkt het bekleden van politieke functies een doel op zich geworden.